Wij zijn méér dan ons brein……:-)

Laatst hoorde ik het woord frustratie een aantal keren vallen. En zoals dat vaak gaat werd mijn nieuwsgierigheid gewekt en wilde ik meer weten over het fenomeen frustratie:

Iemand mopperde dat hij zo gefrustreerd was over de inzet van een medestudent bij een project. En een paar dagen later zei iemand anders dat tijdgebrek haar grootste frustratie was. Nog weer even later sprak ik met iemand die me vertelde bang te zijn opnieuw gefrustreerd te raken. En in de krant las ik dat veel mensen gefrustreerd en boos waren bij een lezing van de heer Swaab over zijn boek ‘Wij zijn ons brein’.

Frustratie. Wat betekent het woord eigenlijk en waarom wordt het zo vaak en in heel verschillende context gebruikt?

En waarom heeft frustratie of de angst voor frustratie zo’n grote betekenis in ons leven?

Volgens Wikipedia is frustratie (Latijn: frustrari) de emotionele toestand van iemand die belemmerd wordt in zijn verwachtingen, behoeften of doel te verwezenlijken.
Er wordt nog aan toegevoegd dat de oorzaak kan liggen in invloeden van buitenaf, bijvoorbeeld overmacht en dat frustratie zich kan uiten door bepaalde karaktereigenschappen van de persoon in kwestie, zoals agressie of apathie. Antoniemen (tegengestelde begrippen) van frustratie zijn satisfactie en gratificatie.

En dan hebben we zo in een paar woorden en zinnen al heel wat om eens nader te bekijken. Vooral de tegengestelden van frustratie intrigeren me: satisfactie en gratificatie.

Bij satisfactie denk ik aan een nummer van de Rolling Stones , maar ook aan een tevreden mens en gratificatie doet me denken aan extra beloning en dat voelt blijer en lichter dan frustratie. Waar frustratie aan de ene kant van de medaille staat, staan satisfactie en gratificatie aan de andere kant van de medaille.
Op zoek dus naar het hoe en waarom mensen gefrustreerd raken. Want van daaruit kan ik vast vinden hoe meer het gevoel van tevredenheid en beloning te vinden.

En meteen moest ik denken aan een van mijn eigen artikelen over het brein. En begon een antwoord zich te ontvouwen.
Het brein is voor mij een orgaan. Een orgaan dat mijn gedachten, mijn gevoelens en mijn impulsen uit mijn binnenwereld, mijn geest kan processen. Een brein kan ik in mijn handen houden, het is een ding.

Ik ben het dus ook absoluut oneens met de stelling “Wij zijn ons brein”. En ik begrijp de frustratie van veel mensen over het boek met deze titel.
Het blijkt namelijk dat het brein van een mens zich levenslang kan blijven ontwikkelen. En dat is hoopgevend.

Hoe meer ik namelijk leer en weet over mijn brein en hoe meer ik mijn “ brein in actie” leer herkennen des te meer ik me ontspan en het tegenoverstelde van de heer Swaab kan zien: ‘oh het is mijn brein, mijn processor, IK ben het niet’.

In het voorste deel van ons brein kunnen zich levenslang nieuwe circuits, nieuwe paden vormen om onze emoties beter te kunnen processen. Emoties blijken onze gemoedsrust vaak te verstoren. Wat heerlijk dus dat we de paden naar meer gemoedsrust gedurende ons hele leven verder kunnen ontwikkelen in ons brein.

Frustratie is ook een vaak storende en zeker een emotionele reactie. Het brengt ons in een negatieve stemming wanneer we niet de dingen krijgen die we echt zouden willen.

Emotie (Latijn: emovere) betekent in beweging komen. En dat is ook wat we bij frustratie zouden moeten doen: actie ondernemen, in beweging komen. En die actie bestaat in de eerste plaats uit aandacht voor wat ons frustreert. Er eens rustig naar kijken: Wat is er echt?

Die aandacht voor wat er echt is en het benoemen van de emotie aan onszelf of een ander blijkt al uiterst helend te werken. Veel research laat zien dat praten over emoties of reflecteren op een emotie ‘de remmen al aantrekt’ en zorgt dat we stappen in de goede richting zetten om beter met deze emotionele uitdagingen om te gaan.

Met aandacht voor onze binnenwereld leggen we nieuwe paden aan in ons brein. Na een week van 10 minuten ‘aandachtstraining’ per dag zijn die nieuwe paden al meetbaar in ons brein. Met die nieuwe paden worden frustraties zeldzamer en komen tevredenheid en beloning dichterbij.

En zo groeien we als mens, samen met ons brein, naar een gelukkiger, meer tevreden, succesvoller en puurzaam leven.

Naar de tekst van de column voor het blad PuurZaam dat uitkomt eind april 2011.